Kader ve Evrendeki YasalarYüce Allah (c.c), evrendeki olayların belli bir düzen ve uyum içinde gerçekleşmesini kanunlara bağlamıştır. Bu nedenle evrendeki bütün varlıklar kendileri için belirlenmiş olan yasalara göre hareket etmektedirler. Allah’ın (c.c.) evrendeki uyumu sağlamak için koyduğu bu yasalara sünnetullah veya âdetullah denir. Sünnetullah kavramını fiziksel, biyolojik ve toplumsal yasalar olarak üç grupta inceleyebiliriz.
Fiziksel yasalar, madde ve enerjinin oluşumu, yapısı, hareketi, değişimi ve maddeler arası ilişkilerle ilgili yasalardır. Allah’ın (c.c.) koyduğu bu yasalar evrenseldir. Deney, gözlem ve araştırmalar sonucu insanlar tarafından tespit edilir. Bu yasalar, Allah’ın (c.c.) evrende yarattığı düzenin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olur.Fiziksel yasalara şunları örnek verebiliriz:* Yağmurun yağması,* Isınan suyun buharlaşması,* Mevsimlerin birbiri ardınca gelmesi,* Gece ve gündüzün birbirini takip etmesi,* Güneş’in, Ay’ın ve Dünya’nın birbirlerine olan mesafeleri,* Suyun kaldırma kuvveti sayesinde gemilerin denizlerde yol alabilmesi,BİR AYET
| “Gece de onlar için bir delildir. Gündüzü ondan çıkarırız, bir de bakarsın karanlık içinde kalmışlardır. Güneş de kendi yörüngesinde akıp gitmektedir. Bu, mutlak güç sahibi, hakkıyla bilen Allah’ın takdiri (düzenlemesi)dir. Ayın dolaşımı için de konak yerleri (evreler) belirledik. Nihayet o, eğrilmiş kuru hurma dalı gibi olur. Ne Güneş aya yetişebilir ne de gece gündüzü geçebilir. Her biri bir yörüngede yüzmektedir.”(Yâsîn suresi, 37-40. ayetler.) |
Biyolojik yasalar; canlıların yapısı, beslenmesi, korunması, gelişmesi ve üremesiyle ilgili yasalardır. Her şeyi bir sebebe bağlayan Allah (c.c); bitki, insan ve hayvanların yaratılışını biyolojik yasalara bağlı kılmıştır. Allah (c.c.) canlıları, varlıklarını sürdürecek özelliklerle donatmıştır. İnsanın varlığını sürdürebilmesi için solunum, sindirim ve dolaşım gibi sistemlere sahip olması gerekir. İnsanın yaratılışı hakkında Allah (c.c.) şöyle buyurur: “Allah sizi topraktan, sonra nutfeden yarattı. Sonra da sizi birbirinize eş kıldı. O’nun bilgisi olmadan hiçbir dişi ne gebe kalır ne doğurur…” (Fâtır suresi, 11. ayet.)Biyolojik yasalara şunları örnek verebiliriz:* Canlıların çift olarak yaratılması,* Vücudumuzdaki sindirim ve boşaltım sistemi,* Canlıların yaşadıkları coğrafi şartlara uygun özelliklerinin olması,* Etle beslenen hayvanların çene yapılarının otla beslenenlerden farklı olması,* Kuşların uçmak için kanatlı, balıkların yüzebilmeleri için solungaçlı yaratılması,* Hayvanların bir kısmının yumurtlama, bir kısmının da doğum yoluyla üremesi,* Bitki tozlarının rüzgârlar sayesinde taşınması
Toplumsal Yasalar: Toplumun sağlıklı bir şekilde varlığını sürdürebilmesi için uyması gereken yasalara toplumsal yasalar denir. Toplumsal yasalar toplumsal olaylar arasında var olan sebep – sonuç ilişkisini ifade eder. Kur’an-ı Kerim’de insanlar gibi toplumların da bir ömrü olduğunu belirten toplumsal yasalardan bahsedilir. Örneğin bir ayette bu husus şöyle ifade edilir: “Her toplumun (belirli) bir eceli vardır. Ecelleri geldiğinde onu ne bir an erteleyebilirler ve ne de bir an öne alabilirler.” (A’râf suresi, 34. ayet.)Kur’an-ı Kerim’de toplumsal yasalar, geçmiş milletlerin başından geçen olaylarla anlatılır. Allah’ın (c.c.) elçisi olan Peygamberler insanlara bu yasalara uymayı öğütlemiştir. Bu öğütlere göre yaşayan topluluklar huzur bulmuş, uymayanlar ise birçok toplumsal sorunla karşılaşmışlardır. Bu konu ile ilgili Kur’an-ı Kerim’de bir ayette şöyle buyrulur:“Sizden önce nice (milletler hakkında) ilahi kanunlar gelip geçmiştir. Onun için yeryü- zünde gezin dolaşın da (Allah’ın ayetlerini) yalan sayanların akıbeti ne olmuş, görün!”(Â’li İmran suresi, 137.ayet.)
